Ga naar de hoofdpagina Ga naar voettekst van de site

You are using an outdated browser. Please upgrade your browser to improve your experience.

Broeikasgassen – het grotere plaatje

1 maand geleden

CLOSE LOOK
Broeikasgassen – het grotere plaatje 

Broeikasgassen waren een veelbesproken onderwerp tijdens de Klimaatconferentie van de VN in Glasgow. Dat hun opwarmend vermogen voordelen heeft, is duidelijk. Zonder broeikasgassen zou het op aarde onleefbaar koud zijn. Hun groeiende aandeel in de atmosfeer wordt echter een probleem. We bekijken de voornaamste gassen en analyseren hoe die aan hun – goede of slechte – reputatie komen. 

De twee belangrijkste componenten van de atmosfeer van de aarde zijn stikstof (78%) en zuurstof (21%). Bij de overige 1% zitten gassen die de warmte van de zon kunnen absorberen en weerkaatsen wanneer die van het aardoppervlak afstraalt, en zo de lagere atmosfeer opwarmen. Vandaar de benaming ‘broeikasgassen’. Als het systeem in balans is, profiteert de aarde daarvan. Zonder broeikasgassen zou de gemiddelde temperatuur  "18 °C bedragen, niet de 15 °C" waarin de mens vandaag floreert. Doordat de hoeveelheid broeikasgassen stijgt, wordt echter steeds meer warmte teruggekaatst naar de aarde en lopen de temperaturen op. Dat effect noemen we de ‘opwarming van de aarde’.

Koolstoof, hoofdzakelijk in de vorm van koolstofdioxide of CO2, wordt daarbij als grootste booswicht bestempeld. Het absorbeert en weerkaatst de warmte van de zon uitstekend. De hoeveelheid koolstofdioxide in de atmosfeer is sinds de industriële revolutie met bijna 50% toegenomen. Dat komt door menselijke activiteiten, zoals de verbranding van fossiele brandstoffen en ontbossing. Het CO2-niveau is uit balans, maar een terugkeer gaat langzaam, want koolstofdioxide blijft meer dan honderd jaar in de atmosfeer hangen.

Een nog krachtiger broeikasgas dan CO2 is methaan. Dat heeft een nog groter potentieel opwarmingseffect van de aarde, ook al blijft het maar zo’n tien tot vijftien jaar in de atmosfeer aanwezig. Bovendien kunnen methaanmoleculen reageren met ozon en nog meer CO2 en waterdruppels maken. Daardoor raakt het aantal ozonmoleculen in de stratosfeer echter uitgeput en ontstaan gaten in de laag die ons tegen de straling van de zon beschermt.

Verrassend genoeg wordt de grootste bijdrage aan het broeikaseffect geleverd door waterdamp die opstijgt vanaf het aardoppervlak. Die vormt doorgaans wolken, die uitstekend isoleren en de temperaturen in lagere luchtlagen doen stijgen. Daardoor verdampt er nog meer water en komt een ‘positieve terugkoppeling’ op gang. Dat is niet zo gunstig als het misschien klinkt, want de waterdamp versterkt het effect van de andere broeikasgassen en drijft de temperaturen steeds hoger.

Hoe zal de wereld die stijgende concentratie van broeikasgassen aanpakken? Klimaatactivisten, bedrijven en overheden richten hun pijlen in eerste instantie op CO2. Zij willen de CO2-uitstoot zo snel mogelijk terugdringen om halfweg deze eeuw koolstofneutraal te zijn en de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C in verhouding tot het pre-industriële tijdperk. Het Klimaatakkoord van Glasgow, dat het gebruik van steenkool als energiebron vermindert, gaat in die richting. De ontwikkeling van elektrische auto’s en hernieuwbare energiebronnen en inspanningen om de wouden van de wereld te vrijwaren zullen essentieel zijn om de negatieve impact van broeikasgassen te beperken.

We gebruiken cookies op onze website om te zorgen voor een vlotte en gebruiksvriendelijke werking. 
Meer weten